در هنگام سفر به لنگرود و بازید از مراکز گردشگری این شهرستان  حتما سری به لیلا کوه بزنید چون در ابتدای مسیر زنان سختکوش لنگرودی در دوطرف  جاده با دستان پر تلاش خود مشغول پخت نان محلی (لاسو) هستند .

هنگام گذشتن از این مسیر متوجه می شوید که بوی نان محلی همه جا را پر کرده و به ناچار مجبور به توقف می شوید و در کنار این مادران زحمتکش و با صحبت با این عزیزان که با  لحجه شیرین خود  طعم خاصی به دستپختشان می دهد از خوردن نان محلی با چای داغ  لحظه نابی را سپری خواهیدکرد .

دکتر محمد رضا حکیم زاده در سال 1297 شمسی در لاهیجان به دنیا آمد . تحصیلات ابتدایی و متوسطه خود را در لاهیجان و رشت گذراند و سپس برای ادامه تحصیل به تهران رفت و در دانشکده پزشکی دانشگاه تهران پذیرفته شد .

تونگی : پارچ (به پارچ گلی گفته می شد)

تومون : پیژامه

تی تی : شکوفه

گومار: درهم پیچیده

گوگوز: شیر خشک

گ َچ : معلول از قسمت تحتانی (انحراف پا)

 گه ره: گهواره

گمج: ظرفی گلی با دهانه گشاد برای پختن انواع خورشت از آن استفاده می شود

موکابیج: بلال

میلوم : مار(به مارهایی که زیربدنشان قرمز است گفته می شود)

می میکِ ی: پستانک

موشورفه: نوعی ظرف مسی

فِشال: بچلان

فوکون : بریز / قسمتی از خانه های قدیمی

فیفیچ : نوعی غذا که با ماهی درست می کنند/ دور چیزی پیچیدن

کلماچین : تک و توک -کم و زیاد

کُج : صدای بلند

بوک: لب جمع شده

بنه: می شود/ ریشه

لوچ: کسی که انحراف چشم دارد

خـــــورمه پیتزا ، هــاطـــــو تـــا خرخره 

گیلانـِــه ، خــوررم خوراکا نــــوخـــــورم 

خاکـــه عالَـــــم ، مِــه سره مییان دره 

بـــاقلا قـــاتـــوقــا دِنَـــــم ، رم کنــــمه  

مِـــــه سرا فوکوفت مِــــه مـاره ، کتره

جــــه آغوز قــاتوق ، فـــــــراری بُبَسم

تا چاکود مِــــــه مـــار ، بکشام ئیجگره

مــــیرزا قاسمی بیـدام ، تورشا وَسم

مِـــــه مـارا بوگوفتمه : چــــی خبره ؟

ایزه یاد بیگیر ، غــــــذایـــانِــــــه جـدید

کُئنه غــــــذا ، دیـل و دومـاغـــا بَـــــره

ماره دس غـــــذا ، نوخوردمــــــه مــرَه

زخمــــــه مـــاده ای بیگیفــته، نَخبـره

تـورش و شیرین دِ مرَه حــرام ببوست

کا خوشی فی وه جه مِه دوماغ پَره !

...........................................................................

واگردان فارسی :

نمی خورم کولی(ماهی کوچک) شور و غذای ترش تره

پیتزا می خورم  همینجور تا خرخره

غذاهای خرّم گیلانی را نمی خورم

خاک عالم برسرم ریخته شده است

خورشت باقلی را که می بینم رم می کنم

مادرم کفگیر را بر سرم کوبید

از خورشت فسنجان هم فراری شده ام

تا مادرم درست کرد ، فریاد کشیدم

میرزا قاسمی را که دیدم ترشرو شدم

به مادرم گفتم : چه خبر است ؟

قدری درست کردن غذاهای جدید را یادبگیر

غذاهای قدیمی آدم را از دل و دماغ می اندازد

غذای دست پخت مادر  را نخوردم ،  مرا

ناگهان زخم معده ای گرفت

دیگر ترش و شیرین بر من حرام شده است 

خوشی دارد از لبه های بینی ام پائین می ریزد !

خدا! تو ایسکالی خدایی بکن

ای بی صاحب درده، دوایی بکن

خدابداشت! تی سر می سر ننی

هچی ننیش، یه هوی هایی بکن

مردمه جون در بمه ای درد جی

ای غم بزه خاکه نگایی بکن

ایشونه دیل دورینه تو خور دونی

نوا نوا چره؟ نوایی بکن

گوتن بو مو بوتم ، ویریس یاعلی

سیاه عروسه رونمایی بکن

بدار یه روز می دیل به تو خوش ببون

یکته تی قولونه وفایی بکن

آسی حسینی ورجه

ته یاد دره چی بوتم؟

کی مو شیر موسون بوم

تی عیشقه جی بسوتم

تی شون پسی لاکوی جون

یکته شبه نخوتم

هر جا بشوم ته ندیم

دنیا همه بموتم

تو می‌دیل میان بی

مو می دیله دموتم

دورست فراعنه زمات بو که اولین بار گیلکون نوم دیباره مین بومه.یه دفار یکته جی مصر فرعونون یه جمعیته ردده بودره بو. همته خمَ بون ده راسته نوبون! هرجا شودری بو هیتو بو مردومون فرعون واسی خمه بون. تا یه جا برسه بده یه نفر ای کاره نوده هیچ کناریِ ایسا اوشونی کی خمَ بونو نیا کادره بو خنده گود.

فرعونِ ای کار جی سوج بوما خشم امره بوته او فلون فلون بوبو کیسه مه تعظیم نوده هیچ ، ریشخندم کادره؟؟ فرعونِ اطرافیون ترس و لرز امره بومن جلو بوتن فرعون جون ، تی بلا می سر اونهِ وا بدی ، اونه کله خرابه ، اونه هیچه حالی نبنه ، گیلون زاکه. 

فرعون بفهمسه خنده بوده طرفه دوخانده بوته: «تی جون قربون بلا می سر!!!!»

ترجمـــــــــــــــــه ی فــــــــــارسی

دقیقا در دوران فراعنه بود که نخستین بار نام گیلک ها در تاریخ آمد. یک بار که یکی از فرعون های مصر از جمعیتی گذر میکرد همه خم میشدند (تعظیم میکردند).هرجا رد میشد همین گونه بود و همه برایش خم میشدند ، تا به یک جا رسید و دید که یک نفر این کار را نکرد هیچ در گوشه ای ایستاده و کسانی رو که خم شدند به سخره میگره و میخنده.

فرعون با خشم از این کار مرد گفت اون فلان فلان شده کیه که تعظیم نکرده هیچ مرا ریشخند میکند؟؟ اطرافیان فرعون با ترس و لرز جلو آمدند و گفتند غرعون جان بلایت به سرم بخورد(تی بلا می سر) ، اونو ولش کن ، کله ی اون خرابه ، اون هیچی حالیش نمیشه ، بچه ی گیلانه.

فرعون تا فهمید ، خنده ای کرد و طرف رو صدا زد گفت:« تی جون قربون ، بلا می سر!!!!»

خدوندا از دست این زمانــه سوختـم/ و خون دل خویش را پیاپی نوشیدم

تا کی اینگونه مات و مبهوت بنشینم /که با خــــون دل خویـــــش مــــردم

از خودم

لاسپاره چیست؟

لاسپاره ، شلوار گیله مردی است که به هنگام کشتی می پوشند،گرچه لاسپاره به طور کلی شلوار های قدیمی مردان گیل و دیلم بو که در گذشته می پوشیدند.لاسپاره از دو بخش تشکیل شده است : لاس + پاره ، که لاس یا لا یا لاه در زبان گیلکی میشود چرم و یا نوعی ابریشم ارزان قیمت که احتمالا همان کژ یا کج فارسی است که از آن خفتان(کژآگند) و لاسپاره می دوختند. لاسپاره ی چرمی نیز داشتیم که به جای کژ از چرم برای دوختن آن استفاده می شد که امروزه کمتر یافت می شود.بخش دوم لاسپاره نیز ، پاره است که به معنای تکه ، پاره ، بخشی از چیزی که در مجموع به معنای تکه کژ یا تکه چرم و یا شلوار چرمی و کژی می شود.

چرا از لاسپاره برای کشتی گیله مردی استفاده می کردند؟

هم چرم و هم لاس یا لاه همانگونه که گفتم از ابریشم است و ابریشم نیز استحکام زیادی دارد و به هنگام کشتی نیز احتمال پارگی کم بوده و کمتر پیش می آم که در هنگام کشتی پاره و جِر خورده شود.

لاسپاره را چگونه می دوختند:

لاسپاره را با نخ و پارچه ی ابریشمی (لاس و یا همان کژ) و پاچه ی آن تنگ و چند لا بوده که هنگام گرفتن و فنون کشتی پاره نشودو یا به زیر پای کشتی گیر گیر نکند و زمین نزند. در کمرگاه نیز همینگونه بوده و نیازی به شال یا کمربند نداشته . بر روی دو طرف لاسپاره یا نوار سفید و یا سرخی که مشخصا کشتی گیران را با این دو رنگ مشخص میکردند و بر خلاف کشتی های امروزه که از دو رنگ قرمز و آبی استفاده می شود. رنگ شلوار نیز عمدتا تیره و سیاه بود گرچه امروز در دوره ی ما کشتی گران شلورا  سفید رنگ هم می پوشند.

در این تصویر لاسپاره به خوبی مشخص است.