خواستگاری؛ فارسی واگردان
خواستگاری؛ ترجمه ی فارسی

یه شو بشوم زن غــــازی     برای مشتی قُلــــی
یه شب رفتم به خواستگاری/ برای مشتی قلی

مدتی است که اشخاصی که سود و منفعت آن ها از ایجاد این دعواها و ادعاهای واهی مشخص نیست، گردنه ی حیران گیلان را متعلق به اردبیل دانسته و در شبکه های مجازی به جنگ و جدال میان مردم گیلان و اردبیل دست یازیده اند. این گروه بدون هیچ دلیل به چنین یاوه گویی هایی پرداخته اند و دلیل قانع کننده ای نیز نمی آوردند.

«گردنه ی حیران از آن گیلان بوده ، برای گیلان نیز خواهد بود»

کمی به پیشینه ی دو استان گیلان و ادربیل برگردیم. گیلان دارای تمدنی و پیشینگی ای بیش از 12000 سال در تپه های مارلیک رودبار، املش و در اقساء نقاط دیگر گیلان است و یافته های باستان شناسی گواه این موضوع است. تمدن پیشرفته و درخشانی که صنعتی بسیار پیشرفته داشته و کهن ترین ادوات کشاورزی یافته شده نیز از رونق کشاورزی این دیار در ده هزاره ی قبل خبر میدهد.

از سوی  دیگر گیلان کهن ترین سکونتگاه شناخته شده که قدیمی ترین اسکلت انسان در جنوب گیلان یافت شده است. حال اردبیلی که از آن کمتر نامی آمده ، مدت ها تحت سیطره و نفوذ گشنسپ شاه (از شاهان مقتدر گیلان در اواخر دوران اشکانی) و فرخان کبیر(از شاهان مقتدر گیلان که دمار از روزگار تازیان در آورد) اکنون به داشته های ما دست اندازی کرده و از آن خود میداند.

اردبیل نیز دارای پیشینه است در این شکی نیست. نام اردبیل نامی کهن و پارسی باستان است. اردبیل در اصل لغت پارسی باستان آرتاویل است که متشکل از دو بخش (ارتا : یعنی مقدس + ویل : یعنی شهر ، روستا ، آبادی-همریشه با  village انگلیسی) است. ولی آیا دارای هویتی جدا بوده؟

اردبیل تا قبل از انقلاب استان نبود و پس از انقلاب تا سال 1372 استان نبوده. یعنی اردبیل تنها 24 سال است که استانی مستقل شده حال چگونه  مدعی مناطق گیلان میشود که از دیر باز نه تنها استان بلکه سرزمینی مستقل و نیمه مستقل بوده. گیلان مصادف با تمدن های بین النهرین دارای حکومتی مستقل و قدرتمند بود، آمارتی های در این دوران بر گیلان حکومت رانی میکردند و بارها و بارها حملات اقوام بین النهرین را دفع کردند و هیچ گاه تسلیم و باجگذار آن ها نشدند. در دوران مادها نیز اوضاع بر همین منوال بود و ایشتوویگو از شاهان ماد بار ها قصد تسخیر گیلان کرد که ناکام ماند. در دوران هخامنشی نیز در کتیبه های شاهان هخامنشی نامی از سرزمین گیلان و کاسپی به عنوان سرزمین های باجگذار و ذی نفوذ خودشان برده نشده است و جنگ اردشیر با اقوام گیلان در اواخر دوران هخامنشیان نیز گواه این حقیقت است.در دوران حکومت اشکانی و ساسانی سرزمین های گیلان و تپورستان به طور رسمی سرزمین های نیمه مستقل شمارده میشدند، بدین صورت که تمامی والی های و استانداران کشور از شاهان مرکزی تخت (شاهی و حکومت) سیمین(نقره )میگرفتند ولی شاهان این دیار تخت زرین که برابر با تخت شاهنشاهی خود شاهان اشکانی و ساسانی بود میگرفتند و سکه به نام خودشان میزدند. این موضوع خود نشان دهنده ی این است که سلطه و پادشاهی شاهان گیلان و تپورستان از سوی اشکانیان و ساسانیان شناخته شده بود. البته موضوع بحث در ملوک الطوایفی بودن اشکانیان نیست ؛ بنابراین وارد این موضع نمیشویم ولی همین را بگوییم که زمانی که اردوان اشکانی از اردشیر بابکان شکست خورد و به دست وی کشته شد گیلان و تپورستان تحت سلطه ی شاهی مقتدر به نام گشسپ شاه  بود که اردشیر در مصاف با وی به دشواری برخورد و حتی دست به دامن موبد موبدان خو برد که سرانجام دو طرف نیز تن به مصالحه دادند. این خود نشان دهنده ی این موضوع است که گیلان آنچنان تحت تاثیر حکام مرکزی نبوده.

حال جالب است که در تمام این دوران اردبیل و بخشهایی از اردبیل جزیی از گیلان شمرده میشد.

حال با چنین شرایطی جماعتی ، گستاخی را به حد خود رسانده و تالش و آستارا را نیز از آن اردبیل می دانند. این جماعت یا تاریخ را یا نمیدانند یا فراموش کرده اند و یا نمی خواهند بدانند. تمام حقایقی که پیشتر گفته شد گواه بر پهنه ی گیلان تا خود اردبیل را داشته و از سوی دیگر زمانی که تازیان همچون گله های ملخ در ایران جولان میدادند ، تنها نقاطی از ایران که باقی مانده گیلان و تبرستان بود . فرخان کبیر از شاهان گیلان بود که از کوهای تالش تا کوه های تپورستان و آن سوی آن را از تازیان پاک میساخت. در تمام این دوران یکی از شهر های تاریخی تالش نشین در مناطق تالش کنونی با نام دولاب  از پایگاه های مهم شاهان گیلان بود. این موضوع نیز نشان از حضور تالش ها در این مناطق از دیرباز دارد و این که تالش ها و گیلک ها در یک دیار در کنار یکدیگر زندگی کرده  اند.

از پایمردی گیلانیان در مصاف با بیگانگان مقدونی ، تازی ، مغول و ... نیز بگذریم. زمانی که همه ی کشور در دست بیگانگان بود ولی مردانی از این دیار پرچم ایران برافراشته نگاه میداشتند. ما با اقوام ایرانی هیچ جنگ و ستیزی نداریم و در دل به همه مهر و دوستی می ورزیم ولی از این مهر و محبت استفاده ی سوء نبرید. اردبیلی که هیچ یک ازین نام نشان های آشکار مارا در تاریخ به یدک نمیکشد به حدود استان خود قانع باشد و خواهان بیش از آن و چیزی که از آن او نیست نباشد.

«گردنه ی حیران ، قلب تپنده ی گیلان»

قعطه ای ازکتاب عودل رحیمکه قدید شاعرمنظومه دیلمی رودباری نوشته احمد بابائی دوگاهه (اسرافیل)راتقدیم میکنم:

گلسوا بگوت شکوفه جون/پاواش بشه تنیسر /امه دکن تنیرا/زی واش دتر شو دکت /ته بلا مه سرا بکت /شکوفه خونم تنیر اوکورد /اتش اوکورد چه اتشی /شولع ولوول کورده/گیزی بزع تنیرا/اوشه بزه اون دورا/گهنه حصیرا بگند /بنشت حصیر گوشه/سرخ تنیر اتش شکوفه سپده دما/ بکورد سرخ نارنج /شکوفه مگو گل وول /عزیزه چیه ی/فارسون لهجه خوشگل.

برگردان فارسی:

گلسبا گفت شکوفه جان /پا شو برو هیزم بریز تنور را روشن کن /زود باش دختر دار ه شب میشه /شکوفه خانم تنور را روشن کرد /اتش درست کرد چه اتشی /دوره وبره تنور را جارو کرد /ابپاشی کرد حصیر کهنه را پهن کرد ونشست گوشه حصیر / سرخی اتش تنور /صورت سفید شکوفه را مثل نارنج سرخ کرده بود /شکوفه نگو مثل گل دوست داشتنی به لهجه فارسی خوشگل .

بنویشته یه ایدامه بشین

.

.

.

ادامه مطلب

1- همسایه لاکوی (گیلکی شرقی) ، عاشورپور

تی چوشمون آشئنای ،، همسایه لاکوی همسایه لاکوی

تی سر تا پا طلای ،، همسایه لاکوی همسایه لاکوی

...

گونن می دیل تی پادشای ،، همسایه لاکوی همسایه لاکوی

2- مهتابِ شبان (گیلکی غربی) ، عاشورپور

گوشه ای از ترانه: تی زولفان یار شانه نزن /// تی زلفان کر چی بگم من

3- لاکو جون (گیلکی شرقی) ، عاشورپور

وقتی کی هنه شونه به سری لیله کو سامون / سبزه بونه بوپته خلی عین تی دامون

مو بزم می گب از ته دیل لاکو جون / هی بلیتم و هی ببیشتم لاکو جون

بمـــــــــــیرم تی اسلــــــــک مرجونه / دیل کی تی دور و ور برگردم ... مو محاله تی جی برگردم

4- می عزیز بوبو بی قرار ( گیلکی غربی)

گفتی تی برایم ا بهار/ بهار بوشو تو نمویی یار /// تره یار کشم انتظار

اطلسه چادر تی سر بنا بی / تی بَی می ور یار قول بدا بی

همه شب می چومان بیداره / تی واسی لاکو جان خوابی ناره

5- نوکون ناز (گیلکی غربی) ، عاشورپور

دو چوم دری پور از راز .... نئرم غیر از تو غمخوار

 6- کوکبی جان ، کوبی جانای (گیلکی غربی) ، عاشورپور

بیه بشیم بال به بال دریا کناران ... کوکبی جان / کوبی جانای

زود بدن تی مار خبر ....

 7- شیرینی لاکوی ، (گیلکی غربی) ، عاشورپور

اطلاعیه ی مهم خدمت همراهان سایت ورن:

 ضمن سلام و سپاس فراوان خدمت همراهان و هم گامان وب گیلکی ورن ، جهت اطلاع شما دوستان این پست را نشر دادیم.

شما ازین پس میتوانید موضوعات و مطالب خود را در سایت ورن به رایگان و آسانی نشر دهید. برای اینکار از ستون چپ ابزار ها ،  در بخش "جیگه دم و دزگاه " ثبت نام را بزنید.

و در صفحه ی باز شده ی زیر :

پس از کامل کردن بخش های الزامی ثبت نام را زده و در سایت عضو شوید. سپس میتوانید مطالب خود را با ما به اشتراک گذاشته و پس از تایید مطالب شما توسط مدیریت تارنما ، پست شما در وبلاگ ورن ثبت شده و نشر داده خواهد شد.

با سپاس خدمت شما دوستان

نکته : کسانی که در انجمن سایت ورن عضو شده اند میتوانند از با همان نام کاربری و رمز عبورشان در انجمن از طریق مسیر اول در عکس نخست ، بخش ورود به سایت نیز داخل شوند.

نکته : کسانی که در سایت عضو شده اند میتوانند به همان نام کاربری و رمز در انجمن ورن نیز وارد شده و فعالیت داشته باشند : www.varena.lxb.ir/foum

سوواین سر «suvayn-sөr»: سر صبح

 - معادل سازی : سوواین : صبح

دیشو «dishow» : دیشب

پسین شو «pasin-show» : پریشب

زواله «zөvalө» : نیمروز

پس چم «pөs chөm» : غروب

آفتو شوران «aftow-shuran» : غروب

آفتو سوزئن «aftow-suze:n» : طلوع

دامیشکان «damishөkan» : گذشته ها

 - معادل سازی : دامیشکان:باستان

یندر «yөndөr» : هنگام

سرونی «saroni» :دور زمان

 - معادل سازی : سرونش«saronөsh» ، سرون«saron» ، سرونی «saroni» : ساعت

دیو فلاستوت «div-fөlasut» : ستاره ی دنباله دار

خوره زردی «xurө-zөrdi» : باختر ، مغرب، غرب

نئسا «nө:sa» : جنوب

خورته «xurtө» : خاور ، مشرق ، شرق

مانگه تاو «mangөtaw» : مهتاب

گرکه «gөrakө» : دایره ، کنایه از دایره و فلک البروج است.

شیشک «shishөk» : خوشه ی پروین

 - معادل سازی : گرک ، گرکه : دایره ، پرهون

گرتک «gortөk» : آذرخش

گُرخانه : رعد ، تندر

آسیمون کَت :شهاب سنگ، شهاب

توتوغ توتوغ : بازتاب نور

 - معادل سازی : توتوغ : بازتابش ، انعکاس ، بازتاب

سو : نور ، روشنا

فنه «fөnө» : دوره

.

.

برگرفته از کتاب گاهشماری گیلانی - مسعود پورهادی ، انتشارات دانشنامه فرهنگ و تمدن گیلان

 اسپــرو او بومـــه لولــع لولـع/خبـر بوردن مــه یار خیـــلی معلولـــع

بشه یارابگو معلولیت چیست/دلا بامون بکن دوشمن سگ کیست

 نوشته احمد بابائی دوگاهه(اسرافیل)

جیگه نیویشن کسون ای آگیی بوخونن
نویسندگان تارنما این اطلاعیه را بخوانند.

ادامه مطلب