شیمه سال نو شیمه به خروم سالی ببی و شمره خش ببی
خودا این سال مین ایرون و امه گیلونه آبادی هدای
و امه دیار مردومانه خوشی بدای
هسه گیلون مین چندین سال بنه که گیلکون دغدغه بوبو یکته خط!!
چره که گیلکی نیوشتن واسی فارسی خط و اونه واجون و علامتون جواب ندنه. هینه واسی خیلی شوون بوشون ای فیکر مین که امه بیم یکته خط چاکونیم. بیشترشونم گونن بین انگلیسی خط مین یه دستاموج (نگارش) نو در بریم و یا روسی خط امره گیلکی بنویس دنویس بوکنیم. یا روسی خطه یه جور دستاموج در بریم.
خیلی شون ای چرته فیکرون امره بومن چنته نوشتار در بردن و اونه سر نومم بنن : کیسوم و ... هی چرت پرتون. مو اره هیچ کودم ایشون قوبیل ندنم. ایشون خوانن دیگرون هویت امره امی واسی هویت چاگونن.اره ایشون نفهمسه ای کارون کادرن.اگه دونسن و یا مردک ادم بون یکته خط خودشون نو چاگوده بون چره بیم دیگرون خط و خطووطه ویگیریم بوگویم ای امه خطه.
مو اره خوانم یکته خط باستانی شمره نوشون بدم که هو انگلیسی و روسی خطم هیچی کم ندنه بلکن اونه خیلی بیهتر و خوجیر تر ایسه. چه قشنگی چه بوندی(کامل بون).
خط دین دبیره یا اوستایی یکته جی بوندترین خطون جهونه مین ایسه که همه جوری گیلکی زبون کفاف دِنه:
اننی خوروم تر بینین که ای انگلیسی و روسی خطه چی کم دنه که امه ، امه باستونی خط امره بنویسی دنویس نوکونیم.
ده مو می گب بزم دادوری شیمه امره..............!!؟؟
.
.
سپر در سپر گیل مشکین کله
خروشـان همـه چون هـژیر یله
«اسدی»
همه گیل مردان چو شیر یله
ابا طوق زرین و مشکین کله
«فردوسی»
چو شب گیل شد در گلیم سیاه
ورا زرد گیــلی ســپر گشـت مـاه
«اسدی»
زِ گیل و زِ دیـلم بیــامد سپـاه
همی گرد لشگر برآمد به ماه
«فردوسی»
ز قزوین در زمین دیلمـان شد / درفــش نــام او بــر آسمــان شـــد
زمین دیلمـــان جایی محکــم / بدو هست لشگری از گیل و دیلم
بتازی گر به ایشان ناوک انداز / زننــــد از دور مـــــردم را بــــه آواز
«فخرالدین اسعد گرگانی»
پس آنگه پای بر گیلی بیفشرد
زراه گیلکــان لشـــگر به در بـرد
«نظامی»
همه مــرزبانــان زریـــن کمـــر
بلوچی و گیلی به زرین سپر
«فردوسی»
چو رهوار گیلیم از این پل گذشت
به گیــــلان ندارم ســر بازگشـــت
«نظامی»
سیاووش سپر خواست گیلی چهار
دو جــوشــــن دگـــر ز آهـــــن آبــدار
«فردوسی»
بــفرمـــــــــود روزبانــــان در
برفتند و با تیغ و گیلی سپر
«فردوسی»
سپر های گیلی به پیش انـدرون
همی از جگرشان بجوشید خون
«فردوسی»
همه برگشان پهن و زرنگارگون
ز گیلی سپــرها به پهنـــا فزون
«اسدی»
سپاهی بیامد ز هر کشوری
ز گیلان و از دیلمان لشـگری
«فردوسی»
آ-ا
آرنگ : کوهه نومی ایسه ایشکورات مین.
ارغش(ارگاش):دیباره نومی ایسه،باستونی شاهون گیلون .
اسفان
اسوار، اسفار
اشاکید:دیباره نوم، باستانی شاهون جی.
اشتاد:دیباره نوم
افرا:جنگلی دارون جی.
افراشته : امه گیلک سُرا شاعیر نوم.
آلندا : دیباره نوم ، باستانی شاهون جی.
امینا ، امین
انوز : دیباره نوم ، گیلون فرمونروایان جی.
اوجا: دارون جی. پاسوخ
اوخان: پژواک
ایجگره: فریاد
ایلشام: دیباره نوم ، سردارون نوم جی.
ب
بازان: دیباره نوم،سردارون نوم.
باو: دیباره نوم، باوندیون سلسله هی نومه هیته ببوکه.
باوند: دیباره نوم، باستانی شاهون جی.
بکران: مرداویج سردارون جی بو. بنجاسپ: سرادرون جی.
بُندار: سردارون نوم جی. یکته گیلکی شاعیر نومم بو.
بویه:آل بویه بونیانگوزار پیر.
پ
پادوسبان:دیباره نوم، پادوسبانون سلسله هی نوم جی هیتن.
پاموج:راه پیما،همپا
پشنگ: دیباره نوم، پادوسبانون سلسله جی.
پلیام، پلیم: گیا نومی ایسه که رشت اطراف شوند گونن.
پوردیل: پور دیل و یارش ادم
پورگیل: دیباره نوم:سرادارون جی.
ت
تالجین : دیباره نوم، سردارون جی.
تام : فارسی مین بنه آرام،ساکت.
تجاسب : فرمانروایون جی،سلسله ی تجاسبی هی نومه بیته ببوکه
تکیدار:دیباره نوم، سردارون جی.
توکا : پرنده نومی ایسه کاکلی سرتکون جی. تیدا : دیباره نوم ، سردارون جی.
تیرمزن : دیباره نوم.
ج
جستان : دیباره نوم ، جستانیون سلسله نومه هی نوم جی بیتن.
جیمرو: سورخه رو، بله رو. جیم فارسی مین جرقه و آتش اخگر منا دنه.
جیگلی: فریاد – ژگره ، ژگله : امه گویش بیه پیش مین جیغ منا دنه.
جوانگول: جوانی که گولخ مونه.
چ
چارخو: پرندگونی گونن که نیزار ورجه زیندگی کُنن.
چیران : جیگا نومی ایسه.
چیکا : پرنده نومی ایسه.
خ
خجیران : فارسی خوب ها بنه.گرچی بیه پیش مین گونن خورومXurom هژیر Haghir هیژران
خورزاد: دیباره نوم.پادوسبانی شاهون نوم جی.
خورکیا : دیباره نوم ، شاهون کیایی نوم جی بو.
خورگام :جیگا نومی ایسه.
خوندش : پژواک ، دخان ؛ خواه خوندن ریشه جی ببی.
خیلو : دیباره نوم.
د
دابو : دیباره نوم، دابوان یا دابویه سلسله هی نوم جی بیتن.
دابویه : دیباره نوم، گاوباره پسر باستان شاهون گیلون جی.
داتا: جی باستانی شاهون.کوروش شاه زماتین.
داره :داسی ایسه برنج وابیین واسی.
دامون:جنگل
دردان: دیباره نوم.
درفک: یکته جی پیله ترین گیلون کوهون.
دفراز: تکیه گاه.
دکیه: دیباره نوم
دلفک : [وگرد بوکونید هو درفکه.]
دوباج : دیباره نوم، گیلون فرمانروایون نوم جی.
ر
رشاموج: دیباره نوم ، سردارون جی.
روخون : هو رودخانه.
روزمان : دیباره نوم ، سردارون جی.
ز
زربین: کوهی سرو گونن.
زرمان: دیباره نوم ، سردارون جی.
زرهوا
زریزاد
زمانا ، زمان: گرچی در اصل گیلکی مین گونن زمات یا زِمِت
زهار=ژهار=ژیهار:فریاد
زیار: دیباره نوم .
ژ
ژگره : [وگبد:جیگره ، ایجگره]
ژیهار : [وگبد: زهار]
ژیویر : فریاد
س
سالوک : دیباره نوم ، جی فرمانروایون.
سرخاب
سلیم:جی پرندگون
سوخرا : دیباره نوم.
سورخانی : بیه نومی ایسه گیلون و مازندرون مرز مین.
سوریل: دیباره نوم ؛ جی سردارون.
سیالک: پرسیاوشان، گیاهی ایسه دارویی.
سیاه گیل : دیباره نوم.
سیلاک: توند وارون. زیاده وارش گونن.
ش
شاه میران:دیباره نوم
شراگیم:دیباره نوم
شرفشاه: خوداشناس کس و گیلکی شعرگوتن کس،سده هشتم هیجری مین.
شرمزن:دیباره نوم
شروین:دیباره نوم
شیراسفار: دیباره نوم،سردارون جی. شیر اسوار
شیردیل: شجاع ، پر دل؛ با دل شیر
شیر زیل : دیبراه نوم،سده ی چاروم هیجری.
شیرج دیباره نوم ، سیلسله ی کاکوان جی.
شیرود: روخونه نومی ایسه تونکابن مین. جیگه نوم.
شیرویه: دیباره نوم
ف
فاراب:جیگه نوم، یکته جی عمارلو تکه وؤن.
فرخان: دیباره نوم
فرشوازگر: دیباره نوم، گیل پور گیلان شاه پسنوم.
فولوغ: یکته گول آتش
فیروزان: دیباره نوم، گیلون فرمانروایون.
ق
قارن: کارن، غارن، گیلون باستونی شاهون.
قاینا: قانع
قهران: غهران، دیباره نوم.
ک:
کادوس: دیباره نوم، گیلون باستونی لکون.
کارکیا: دیباره نوم، کیاییون پسنومون جی(کی بنه پیله کس، فرمونروا)
کارن: هو قارن.
کاسک: دیباره نوم.
کاکو : دیباره نوم، سلسله کاکوان جی بیته ببوکه.کوهی نومی هم سیاکل اطراف ایسه.(کاکو گیلکی مین بنه دایی ، عمو- کاکوی،کاکویه)
کاکوان
کاکوشاه: دیباره نوم
کاکوی:دیباره نوم
کاکی: دیباره نوم، سردارون جی، ماکان پیر
کالنجار: دیباره نوم، غریب شا معروف نوم ایسه.
ای عکسونه آرمون بیته بو و او خواس بِنی ولی چون هی فرده فرده بزه ، مه گیر برده
هینه واسی مونم لج بودم ایشونه می نومه مین بنم


یکته جی گیلون قدیمی آیینون که گیله مردی کشتی امره توشکه خونه. چره که ای لافندبازی دیباره مین گیله مردی کوشتی امره یکته بو ینی گیله مردی نمایشی حرکات بو که گیله مردی کوشتی گیرون انجام دان.
گیله مردی کوشتی یکته جی باستونی کوشتیون ایسه که دسته کم وگردنه به 3500 سال پیش.ای کوشتی مین کی سبک خیلی خیلی خاصی ایسه جه کوشتی چره که شانه موشت و لگد جی ایستفاده گودن. لگد فقط شانه جیرتنه زیه یِن و اونم توُودن حریف واسی. موشتم خواه به نحوی ایستفاده گودن که کمانه وار ببی ینی موشت زیین بوکس و کونگ فو و و شرقی رزمون موسون نیه و نشانه وینی سر موشت زیین.
گیله مردی کوشتی هم چنانچه بوتم دسته کم وگردنه 3500 سال قبل و البته ای رزم کیانیون و حضرت زرتوشت امره توشکه خونه. داستان ای قرار جی بو که بعد ای که کیانیون زرتشتی وه بون خواسن دیگر گودونم(قبایل) به خوشونه دین در بارن و ورن یا هو گیلون قبایل مقاومت بودن و زرتشتی نبون چره که طبق ای داستان گیلانیون خوشونو یکته آیینی رزم امره آموزش دان و هینه واسی جنگاوری مین سرامد بون و هینه واسی حضرت زرتشت کیانیون دسترو دنه که گیلانیون موسون خوشونه ارتیش آمزش بدان. شاید او رزمی که ای داستان مین بوما هی گیله مردی رزم بو که البته بعدیم نیه چره که حضرت زرتوشت زمات ای بازه زمانی مین بو: 3700- 8500 سال پیش که ای زمان ، ای احتمال قوی تره کونه.

